Memoari “zaglavljene” djevojke (Part 1)

Duhovni preporod, svetkovine i sakralni objekti Novog Sada

“Neka ova kuća bude dom molitava za sve narode” („Ki beti, bet tefila ikara l’kol haamim“- Isaja 56:7) ispisano je na impresivnoj jevrejskoj sinagogi u Novom Sadu. Kao što je ona bila utočište svih naroda, tako je to generalno Novi Sad danas. On jeste dom svima nama, kako lokalnom stanovništvu tako i mnogim pridošlicama i putnicima namjernicima. Novi Sad je oduvijek bio višenacionalni grad. Najviše je bilo Srba, a bilo je i Mađara, Hrvata, Slovaka, Rusina, Grka, Jevreja, Rumuna i Roma . Taj svoj višenacionalni imidž sačuvao je dan danas. Grad koji nikoga ne ostavlja ravnodušnim.


“Varoš u koju se vraćaš”. Ne može se tek tako proći pored nje, a da se ne svrati. Da se ne osjeti prožmanje emocija, ruku pod ruku, tokom šetnje sa prošlošču austro-ugarskih monumentalnih građevina obgrljenih vojvođanskom aurom. Navedimo samo par građevina, uključujući već pomenutu sinagogu.
Jevrejski kvart je bio mjesto prebivališta Jevreja, mjesto na kom su Jevreji izgradili svoje domove i hram. Poznavaocima istorije poznato je da su u doba okupacije u sinagogi zatvarani novosadski Jevreji koji su nakon toga bili deportovani u koncentracione logore. Kako su okovi prošlosti skinuti, danas, sinagoga ima ljepšu svrhu i služi za održavanje koncerata klasične muzike i predstava.

Jevrejska Sinagoga


Glavno mjesto sastanka gotovo svih stanovnika Novog Sada je Trg Slobode i rimokatolička Crkva Imena Marijinog. Crkva iliti “Katedrala” kako je često Novosađani nazivaju je zapravo prva katolička crkva u Novom Sadu. Izgrađena je u neogotičkom stilu i posvećena Bogorodici. Gleda na uvaženog Svetozara Miletića, najvećeg političara XIX vijeka koji stoji naspram nje i pažljivo motri na grad.

Crkva Imena Marijinog, Trg Slobode
Crkva Sv. Georgija (Saborna crkva)

Ekvivalent katoličkoj crkvi u centru je Srpska pravoslavna Crkva Sv. Georgija (Saborna crkva). Crkva Sv. Georgija ujedno predstavlja najznačajniji pravoslavni hram u centru grada.
Almaška crkva (Crkva Sveta Tri Jerarha) je najveći pravoslavni hram dok je Nikolajevska crkva (Crkva prenosa moštiju Svetog Nikole) najstariji, a istovremeno i najmanji hram u Novom Sadu. Za njeno postojanje zaslužna je porodica Trandafil koja ovdje počiva. Ova crkva je takođe poznata kao mjesto krštenja sinova Alberta Ajnštajna i njegove prve žene Novosađanke, Mileve Marić-Ajnštajn.
Nekolicina nas koja nije odrastala u ovom gradu, slušala je priče o ovim crkvama uz šrenokle (neprevaziđeni vojvođanski desert) sa bakama i djedovima. Priče o Novom Sadu se prenose s koljena na koljeno i “sebično” čuvaju u čovjeku, dok ne posjeti ovaj grad. Tada naiđe na novčić koji ga opet vrati u Novi Sad, poželi da kolekciju priča podijeli sa drugima i prenese sledećim generacijama.

I tako počinje magija.


Izuzetan dio novosadske magične prašine, čini nezaobilazni Petrovaradin. Gradić koji odiše ljupkošću i šarmom. Kaldrmisano stepenište čuva duh prastarih stopa koje su kročile petrovaradinskim stazama i vješto skriva mistiku utvrđenja. Na samom vrhu, petrovaradinska tvrđava ponosno stoji na svom tronu i prkosi vremenu. Spokojno gleda na grad i čuva ga od zaborava. Estetski mračna, njeno podzemlje i hodnici, tuneli i bunar, čine je neopsivo privlačnom turistima, ljubiteljima istorije i umjetnosti.


O čemu sve svjedoči petrovaradinska tvrđava, uvid u mape i istoriju mogu se naći u Muzeju grada Novog Sada, koji se nalazi na samoj tvrđavi. Prolazeći stazom vremeplova koju prenosi muzej, kroz uzani koridor, stići ćete do možda i najvećeg arhitektonskog poduhvata u sklopu ove fortifikacije, ratnog bunara koji je nekada služio kao rezervoar vode. Za kvalitet izrade bunara su vezani mnogi podaci, a najupečatljiviji su ti da je prilikom iskopavanja pronađena potpuno nova pumpa od mesinga kao i pogonski „sistem klackalica“ pomoću kojeg se voda presipala iz kofe u kofu do vrha bunara. Kakve sve još tajne čuva podzemlje jednog od većih ratnih arhitektonskih poduhvata u Evropi, možete otkriti uz vođenu turu kroz petrovaradinske katakombe.

Petrovaradinska trvrđava

Ovo grandiozno umjetničko djelo građeno skoro čitav jedan vijek, danas je omiljeno mjesto kako lokalnog stanovništva, tako i stranog. Svima je poznato da je gorostasno utvrđenje domaćin EXIT festivala, svijetski talentovanih imena i da u julu mjesecu okuplja enorman broj inostranih i domaćih turista.
Sa vrha tvrđave, pruža se jedan od najveličanstvenijih pogleda na grad. Nakon kratkog treninga za koje su zaslužne stepenice i uzbrdice, slijedi predah i rashlađenje u obližnjim kafićima sa panoramskim pogledom na grad. Pojedini imaju i tu čast da posmatraju smiraj dana i zalazak koji na nebu razlije nijanse purpurnih. Kada sunce zatreperi po poslednji put u toku dana i asfalt se rashladi, Dunav se počne nekako neumornije kretati, a dašak vjetra odagna sve nemire.

Pogled sa petrovaradinske tvrđave

Vraćajući se sa tvrđave, sa zerom sunca u očima, ništa nema ugodnije i romantičnije od šetnje kraj rijeke, novosadskim kejom. Tu se daju susresti razne prilike koje ipak imaju nešto zajedničko-zdrav stil života. Jedna od alternativa je svakako predvečernja vožnja bicikla, a sudeći po tome da se biciklističke staze protežu kroz čitav grad, Novi Sad predstavlja raj za bicikliste i ljubitelje biciklizma. Grad koji je prijateljski nastrojen rolerima i dvotočkašima. Da je Novi Sad grad koji ulaže u sport i rekreaciju, potvrđuje i to da su stvorene posebne olakšice za kupovinu bicikala. Tome u prilog ide i činjenica da je ovaj grad ravan i nema previše uspona.

A bude li u nekom trenutku previše ravnice, nadomak je Nacionalni Park Fruška Gora-utočište ljubitelja prirode i planinarenja. Popovica, Stražilovo, Iriški venac, nazivi su samo nekolicine od mnogobrojnih izletničkih tačaka. Ukoliko ste početnik i ne poznajete baš najbolje Frušku Goru, možete se pridružiti jednom od planinarskih društava koja imaju ture prilagođene svima. S druge strane, ukoliko bi ste se opredjelili za nešto drugačije, uvijek postoji mogućnost organizacije jahanja po Fruškoj Gori. Nemali broj velelepnih, pravoslavnih manastira upotpuniće dan i boravak na Fruškoj Gori. Krušedol i Hopovo su samo jedni od njih te nije ni čudo što ova planina nosi epitet „Mala Sveta Gora“.

Da se „zaokruži tura“, pobrinuće se neke od mnogobrojnih poznatih vinarija od kojih se izdvajaju sledeći vinski centri: Irig, Banoštor, Sremski Karlovci i Šid. Vinogradarstvo i proizvodnja vina je djelatnost koja se vijekovima razvijala na obroncima Fruške Gore. Datira čak iz trinaestog vijeka i vladavine Rimljana. Vjeruje se da je u tadašnjim vremenima svaka iole imućna porodica imala sopstveni vinograd. Put vas takođe može nanijeti na jedan od salaša gdje možete probati neke od lokalnih, seoskih specijaliteta.


Za osjećaj potpune relaksacije, nezaobilazno mjesto na Fruškoj Gori je Vrdnik. Tu ćete, pored divljenja Vrdničkoj kuli, moći ida uživate u čarima termalnih voda u nekom od vrdničkih hotela i spa centara. I tako dok se preporođen vraćaš sa Fruške gore, posmatrajući zalazak u retrovizoru, poželiš da zaustaviš vrijeme. Tokom povratka sa ove male ravičarske planine, usputna stanica su Sremski Karlovci-duhovni centar Novog Sada i selo Kovilj koje je osim po manastiru, poznato kao mjesto za lov i ribolov.

Nadam se da ste čitajući ovaj tekst saznali nešto novo o budućoj prestonici kulture.

U sledećim tekstovima ćete saznati više o kulturnim događajima Novog Sada kao i razlog zbog kojeg sam došla u Novi Sad.

Hvala što me čitate! <3

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *